ინკების იმპერია კუსკოს სამეფო | ექსპანსია | იხილეთ აგრეთვე | სანავიგაციო მენიურრრ
კილკემოლიოტიუანაკოუარი
სტატიები წყაროს მითითების გარეშეპერუსამხრეთ ამერიკის ყოფილი იმპერიებიინკების იმპერიაინკები
კეჩუაკოლუმბამდელი ამერიკისიმპერიაკუსკოშიპერუინკების ცივილიზაციაპერუსომებისაასიმილაციისსამხრეთ ამერიკაშიეკვადორიპერუბოლივიაარგენტინაჩილეკოლუმბიაკეჩუაენადიალექტიინკებიინტირელიგიაინკების რწმენასკუსკოსმანკო კაპაკისქალაქი-სახელმწიფოკუსკოსაპა ინკასტუპაკ ინკა იუპანკისანდებისპერუეკვადორიპაჩაკუტისტუპაკმაჩიმორიუაინა კაპაკმაეკვადორისპერუბოლივიაეკვადორისაჩილესინტისრელიგიასახელმწიფოსმსოფლიოში
(function()var node=document.getElementById("mw-dismissablenotice-anonplace");if(node)node.outerHTML="u003Cdiv class="mw-dismissable-notice"u003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-close"u003E[u003Ca tabindex="0" role="button"u003Eდამალვაu003C/au003E]u003C/divu003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-body"u003Eu003Cdiv id="localNotice" lang="ka" dir="ltr"u003Eu003Cdiv class="layout plainlinks" align="center"u003Eდაუკავშირდით ქართულ ვიკიპედიას u003Ca href="https://www.facebook.com/georgianwikipedia" rel="nofollow"u003Eu003Cimg alt="Facebook icon.svg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/14px-Facebook_icon.svg.png" decoding="async" width="14" height="14" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/21px-Facebook_icon.svg.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Facebook_icon.svg/28px-Facebook_icon.svg.png 2x" data-file-width="256" data-file-height="256" /u003Eu003C/au003E u003Cbu003Eu003Ca rel="nofollow" class="external text" href="https://www.facebook.com/georgianwikipedia"u003EFacebooku003C/au003Eu003C/bu003E-ის ოფიციალურ გვერდზე!nu003Cpu003Eu003Cbr /u003Enu003C/pu003Enu003Ctable class="messagebox standard-talk" style="font-size:100%; text-align:center; border:3px solid blue; background-color:white;"u003Enu003Ctbodyu003Eu003Ctru003Enu003Ctdu003Eu003Ca href="/wiki/%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90:Wikimedia_CEE_Spring_2019" title="ვიკიპედია:Wikimedia CEE Spring 2019"u003Eu003Cimg alt="CEE Spring CEE.xcf" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/CEE_Spring_CEE.xcf/100px-CEE_Spring_CEE.xcf.png" decoding="async" width="100" height="65" data-file-width="548" data-file-height="356" /u003Eu003C/au003Enu003C/tdu003Enu003Ctd width="100%"u003Eu003Cbigu003Eu003Cbigu003E u003Cbu003Eu003Ca href="/wiki/%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90:Wikimedia_CEE_Spring_2019" title="ვიკიპედია:Wikimedia CEE Spring 2019"u003Eვიკიგაზაფხული 2019u003C/au003E დაიწყო! ჩაერთეთ ვიკიმარათონში და მოიგეთ პრიზებიu003C/bu003Eu003C/bigu003Eu003C/bigu003Eu003Cbr /u003E(კონკურსში მონაწილეობამდე გაეცანით მის u003Ca href="/wiki/%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90:Wikimedia_CEE_Spring_2019/%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98" title="ვიკიპედია:Wikimedia CEE Spring 2019/წესები"u003Eu003Cbu003Eწესებსu003C/bu003Eu003C/au003E)nu003C/tdu003Eu003C/tru003Eu003C/tbodyu003Eu003C/tableu003Enu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003E";());
ინკების იმპერია
Jump to navigation
Jump to search
ინკების იმპერია | |||||||
| |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
 ინკების იმპერია | |||||||
დედაქალაქი | კუსკო | ||||||
ენა | კეჩუა (ძირითადი), აიმარა პუკინა, მოჩიკა | ||||||
რელიგია | ინკების რელიგია | ||||||
ფართობი | 800 000 კმ2 (1438) 2 000 000 კმ2 (1527) | ||||||
მოსახლეობა | 12 000 000 ად. (1438) 20 000 000 ად. (1527) | ||||||
მმართველობის ფორმა | მონარქია (სხვა ცნობებით დიარქია) | ||||||
დინასტია | ანანის დინასტია | ||||||
ინკა | |||||||
| - 1438 - 1471 | პაჩაკუტი (პირველი მეფე) | ||||||
| - 1471 - 1493 | ტუპაკ ინკა იუპანკი | ||||||
| - 1493–1527 | უაინა კაპაკი | ||||||
| - 1527–1532 | უასკარი | ||||||
| - 1527–1533 | ატაჰუალპა | ||||||
ინკების იმპერია (კეჩუა Tawantinsuyu; ტაუანტინსუიუ) — კოლუმბამდელი ამერიკის უმსხვილესი იმპერია. იმპერიის ადმნინისტრაციული, პოლიტიკური და სამხედრო ცენტრი მდებარეობდა კუსკოში (დღევანდელი პერუ). ინკების ცივილიზაცია აღმოცენდა პერუს მაღალმთიან რეგიონში XIII ს. დასაწყისში. იმპერიამ, დაპყრობითი ომებისა თუ მშვიდობიანი ასიმილაციის შედეგად შეძლო გაეერთიანებინა მნიშვნელოვანი ტერიტორიები დასავლეთ სამხრეთ ამერიკაში (დღევანდელი ეკვადორი, პერუ, ბოლივია, ჩრდილოეთ-დასავლეთი არგენტინა, ჩრდილოეთ ჩილე და სამხრეთ კოლუმბია).
იმპერიის ოფიციალური ენა იყო კეჩუა, მაგრამ გავრცელებული იყო აგრეთვე ასობით ადგილობრივი ენა და დიალექტი. ინკები თავიანთ იმპერიას უწოდებდნენ ტაუანტინსუიუს, რაც აღნიშნავს სამყაროს ოთხ გაერთიანებულ მხარეს. იმპერია ოთხ ნაწილად იყოფოდა, ესენია: ჩინჩასუიო, ანტისუიო, კონტისუიო და კოლასუიო.
ინკების უმთავრესი ღვთება იყო ინტი — მზის ღმერთი. მიუხედავად ამისა, იმპერიაში შემავალ ყველა ტომს, სამეფოს და ქალაქს უფლება ეძლეოდათ შეენარჩუნებინათ თავიანთი ტრადიციული რელიგია, თუ უპირატესად აღიარებდნენ ინკების რწმენას.
კუსკოს სამეფო |
ინკების ტომი პირველად კუსკოს მიდამოებში გამოჩნდა XII ს. დასაწყისში. მანკო კაპაკის მეთაურობით ინკებმა დააარსეს ქალაქი-სახელმწიფო კუსკო. საპა ინკას ხელმძღვანელობით ინკებმა დაიწყეს თავიანთი გავლენის გაფართოება და ტუპაკ ინკა იუპანკის მეფობის დროს უკვე აკონტროლებდნენ ანდების მთების უმეტეს ნაწილს (დღევანდელი პერუ და ეკვადორი).
ექსპანსია |
უაინა კაპაკი
ინკების ტრადიციის თანახმად, ჯარს სათავეში ედგა მეფის შვილი. პაჩაკუტის შვილმა ტუპაკმა 1463 წ. დაიპყრო ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიები, შემდეგ კი ჩიმორი — ინკების უმთავრესი მეტოქე პერუს სანაპიროზე. ტუპაკის შვილმა უაინა კაპაკმა შემოიერთა დღევანდელი ეკვადორის ნაწილი. ამ პერიოდისთვის, ინკების იმპერიაში შედიოდა ვრცელი ტერიტორიები: დღევანდელი პერუ, ბოლივია, ეკვადორისა და ჩილეს უმეტესი ნაწილი.
ინკების იმპერიაში გაერთიანებული იყო სხვადასხვა ენისა და კულტურის მქონე ტომები. ინკები საომარი მოქმედებების დაწყებამდე ჯერ აფრთხილებდნენ მოწინააღმდეგეს ნებაყოფლობით შემოერთებოდა იმპერიას, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი იყენებდნენ თავიანთ ძლიერ და მრავალრიცხოვან ჯარს. დაპყრობილ ტომებს ინკები აიძულებდნენ თავიანთი ენის შესწავლას და მზის ღმერთის — ინტის აუცილებელ თაყვანისცემას, მაგრამ, ამავე დროს უფლებას აძლევდნენ შეენარჩუნებინათ ტრადიციული რელიგია და ცხოვრების სტილი, განსაკუთრებით კი ხელსაქმე და ჩაცმულობა, რითაც უადვილდებოდათ დაპყრობილთა წარმომავლობის და სოციალური სტატუსის გარჩევა.
ინკების ეკონომიკა ძირითადად გაცვლაზე და გადასახადებზე იყო დაფუძნებული. განვითარების ზენიტში მყოფი იმპერია 12 მილიონამდე ადამიანს აერთიანებდა და შესაბამისად, ერთ-ერთ უმსხვილეს სახელმწიფოს წარმოადგენდა იმჟამინდელ მსოფლიოში.
იხილეთ აგრეთვე |
- ინკების ცივილიზაცია
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||
პერუს თემები
| |||||||||||
(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.log.warn("Gadget "ReferenceTooltips" was not loaded. Please migrate it to use ResourceLoader. See u003Chttps://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98:Gadgetsu003E."););
კატეგორია:
- სტატიები წყაროს მითითების გარეშე
- პერუ
- სამხრეთ ამერიკის ყოფილი იმპერიები
- ინკების იმპერია
- ინკები
(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.300","walltime":"0.378","ppvisitednodes":"value":3085,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":157531,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":96327,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":11,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":3,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":63,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 158.433 1 -total"," 69.36% 109.890 3 თარგი:ნავდაფა"," 43.89% 69.536 1 თარგი:პერუს_თემები"," 24.43% 38.699 1 თარგი:ინკები"," 14.11% 22.350 1 თარგი:ინფოდაფა_ყოფილი_ქვეყანა"," 12.60% 19.957 1 თარგი:დროშანიშანი"," 11.85% 18.778 1 თარგი:იმპერიები"," 11.37% 18.013 3 თარგი:ფერი"," 7.27% 11.515 1 თარგი:ქვეყნის_მონაცემები_პერუ"," 6.33% 10.034 3 თარგი:Tnavbar"],"cachereport":"origin":"mw1245","timestamp":"20190311032922","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"u10d8u10dcu10d9u10d4u10d1u10d8u10e1 u10d8u10dbu10deu10d4u10e0u10d8u10d0","url":"https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q28573","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q28573","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2006-09-25T06:57:23Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e1/Banner_of_the_Inca_Empire_%28center%29.svg"(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":117,"wgHostname":"mw1320"););
